Deneme sonrası ilk 30 dakikada ne yapmalı

Deneme çözmek, sınav çalışmasının en çok yapılan ve en az değerlendirilen parçası. Öğrencilerin büyük kısmı denemeyi bitiriyor, netini hesaplıyor, bir önceki denemeyle karşılaştırıyor ve kapatıyor. Bu haliyle deneme bir ölçüm aracı bile değil, sadece bir tabela. Denemenin öğretici tarafı, bittikten sonraki yarım saatte açığa çıkıyor.

Aşağıdaki rutin dakika dakika bölünmüş. Toplamı otuz dakika ve haftada bir deneme çözen bir öğrenci için sürdürülebilir. Bu rutini uygulamanın karşılığı şu: bir sonraki haftanın planını sen oturup düşünmüyorsun, deneme sana söylüyor.

Dakika 0 ile 5: kağıdı soğutma

Deneme biter bitmez cevap anahtarına bakma. Beş dakika ara ver, su iç, kalk. Bunun sebebi psikolojik değil pratik: sıcağı sıcağına yapılan kontrolde iyi hissettiren şeye odaklanır, kötü hissettiren şeyi atlarsın. Ayrıca sonuçları görmeden önce şu iki soruyu kağıdın kenarına yazman gerekiyor.

• Hangi testte süre sıkıştı ve son kaç soruyu koşarak yaptım.
• Kaç soruda iki şık arasında kaldım ve tahmine gittim.

Bu iki cevabı sonuçları gördükten sonra yazamazsın, çünkü sonuç hafızanı düzenler. Şimdi yazdığın notlar, otuzuncu dakikada kuracağın planın yarısını oluşturuyor.

Dakika 5 ile 12: net ve baraj

Şimdi kontrol et ve ders bazında doğru, yanlış, boş sayılarını yaz. Net hesabı TYT, AYT, KPSS ve DGS için doğru sayısından yanlışın dörtte biri çıkarılarak, LGS için üçte biri çıkarılarak yapılır. Ders netlerini ayrı ayrı yazmak önemli, çünkü toplam net iki ders arasındaki takası gizler. Matematiği üç net yükseltip Türkçeyi üç net düşürdüğün bir hafta, toplamda hiçbir şey olmamış gibi görünür.

YKS çalışıyorsan baraja da bak. Yerleştirmeye girebilmek için Temel Matematik ya da Türkçe testlerinden en az yarım ham puan gerekiyor. Bu eşik uzak görünse bile ders netlerini yazarken kontrol etmek alışkanlık olsun.

Dakika 12 ile 22: boş ve yanlış ayrımı

Bu on dakika, rutinin en kıymetli parçası. Yanlışlarla boşlar aynı kutuya konmamalı, çünkü ikisi bambaşka iki sorunu gösteriyor.

Boşlar

Her boş için tek kelimelik bir sebep yaz: bilmiyordum ya da yetişmedi. Bilmiyordum diyorsan o konu ısı haritanda kırmızıdır ve haftaya konu çalışması gerekir. Yetişmedi diyorsan konu biliniyor, sorun tempo. İkincisi için konuya dönmek zaman kaybı; ihtiyacın olan şey aynı soru tipini süre tutarak çözmek.

Yanlışlar

Her yanlış için nedenini yaz. Bilgi eksiği, dikkatsizlik, süre, yanlış okuma, çeldirici, kavram karmaşası, tahmin. Bunu yaparken şık şık çözüm okuma; sadece nedeni adlandır. Neden alanını doldurduğunda ortaya iki rakam çıkacak: kaç net bilgiden gitti, kaç net dikkatten gitti. Bu iki rakam, bir sonraki haftanın ağırlığını belirler.

Sınavın son çeyreğindeki yanlış oranına da ayrıca bak. Son otuz soruda yanlış oranın belirgin şekilde artıyorsa problemin konu değil, süre yönetimi ve dayanıklılık. Bu durumda çözüm, o dersin konularını tekrar etmek değil, deneme sayısını artırıp bitirme süresini kısaltmak.

Dakika 22 ile 27: en çok kaybettiren beş konu

Yanlış ve boşları konularına göre gruplayıp net kaybına göre sırala. Listenin ilk beş satırı, haftanın çalışma konusudur. Bu adımı yapmayan öğrenci genelde şunu yapıyor: en kötü hissettirdiği derse yükleniyor. Oysa net kaybı çoğu zaman hissettiğin yerde değil. Paragrafta üç yanlışın seni fizikteki altı yanlıştan daha çok üzebilir; tabloya bakınca kaybın nerede olduğu değişmez.

Aynı konunun denemeler arasındaki seyrine bakabiliyorsan ikinci bir bilgi daha çıkar: bir konu düşüyor mu, dalgalanıyor mu, yoksa istikrarlı biçimde düşük mü. İstikrarlı düşük konu, konu çalışması ister. Dalgalanan konu genelde dikkat ve süre ile ilgilidir.

Dakika 27 ile 30: plana yazma

Son üç dakikada üç iş yapılır. Birincisi, ilk beş konuyu haftalık plana görev olarak yaz; her birine hedef koy, süre ya da soru sayısı olsun. İkincisi, yanlışlardan defterine gireceklerini seç ve 48 saat içinde tekrar çözülecek şekilde işaretle. Üçüncüsü, beşinci dakikada kağıdın kenarına yazdığın iki notu oku ve gerekiyorsa haftaya bir deneme daha ekle.

Rutin burada biter. Toplam otuz dakika ve çıktısı, hafta boyunca ne yapacağını söyleyen somut bir liste. Denemenin ertesi günü program yazmak için oturup düşünmen gerekmez, çünkü liste zaten hazırdır.

Haftada kaç deneme

Deneme sayısını artırmak tek başına net getirmiyor. Analiz edilmeyen deneme, sadece o gün üç saatini alıyor ve geriye bir sayı bırakıyor. Sınav dönemine göre işleyen bir denge şu: müfredatın devam ettiği aylarda haftada bir branş ve iki haftada bir genel deneme yeterli. Sınava üç ay kala haftada bir genel denemeye, son iki ayda haftada ikiye çıkarabilirsin. Her denemenin ardından bu otuz dakikayı ayıramayacaksan sayıyı artırma.

Denemeyi mümkün olduğunca sınav saatinde ve tek oturumda çöz. Sabah on birde girecek bir öğrencinin akşam on birde çözdüğü deneme, dayanıklılık hakkında yanlış bilgi verir. Aynı sebeple denemeyi bölerek çözme; testler arası kalkma alışkanlığı sınavda karşılığı olmayan bir konfor üretir.

Sık yapılan üç hata

1. 01Denemeyi çözüp analiz etmeden bir sonraki denemeye geçmek. İki denemenin analizsiz çözülmesi, bir denemenin analiz edilmesinden daha az iş görüyor.
2. 02Sadece toplam nete bakmak. Toplam net, ders içi takasları ve süre problemlerini gizler.
3. 03Yanlışları çözümlerinden okuyup geçmek. Çözümü okumak tanıma hissi verir, hatırlama üretmez. Soruyu iki gün sonra kapalı kitap çözmeden o soru kapanmış sayılmaz.